Rajd rowerowo-samochodowy wzdłuż granicy polsko-niemieckiej z 1920 roku

Parking Pod Kasztanami, sobota, 24 lipca, godz. 8.00. Moja samotna "gazelka" gotowa do drogi.

Całą noc lało. Na forach „Socjum: Kępno i okolice” oraz  „Namyslowianie.pl” dominował sceptycyzm. Przeważały wypowiedzi  - Raczej nie pojadę. A nad ranem – Nie, no w taka pogodę. Odpadam. Zacząłem się spokojnie pakować o 5.00. Rower z sakwami postawiłem już wieczorem na środku pokoju, bo żony nie było w domu. Wiedziałem, że przed 8.00 przestanie padać. Nie zważając na „wymiękających”,  szykowałem się poważnie do wyjazdu. Byłem przygotowany na najgorszy wariant pogody – gumowane portki i kurtka, ogrodnicze kalosze. Byłem nieprzemakalny. W zapasie oczywiście odzież lekka  na mżawkę – krótkie szybko schnące spodenki, bawełniane koszulki, wygodne sandały i kurtka z gorteksu.  Oczywiście na Parkingu Pod Kasztanami byłem sam. Nie odczekałem nawet kwadransa. Wystartowałem 8.10. Gnałem z wiatrem w plecy. Przez Objazdę, Kowalowice i Głuszynę . Zatrzymałem się dopiero w sklepie w Drożkach  o 9.00. Wysiadła mi zapalniczka. Tym razem nie wziąłem drugiej. Sklepowa z „Pyrlandii” miała kiepściutki utarg – 20 groszy za dwa pudełka zapałek. Napoje, słodycze i dużo jedzenia wiozłem w sakwach. Na krzyżówce do Remiszówki - miejscu zbiórki zjadłem konkretne śniadanie i wypiłem gorącą herbatę z cytryną. Deszcz nie padał. Obejrzałem wskaźniki  z oznaczeniami wielkopolskich ścieżek rowerowych. Drożki to duża wioska.  Najpierw popegeerowskie bloki , ładne domy, typowa remiza strażacka, ciekawy Dom Ludowy, bo w byłym kościele ewangelickim z paskudnymi współczesnymi dobudówkami.

Fragment trasy (czerwona cienka linia) autorstwa Ryczyna. Pierwsz etap wyprawy. Droga asfaltowa Drożki - Głuszyna. Żólte prostokąciki to ocalałe słupki graniczne. Naprzeciwko Lubicy poszukiwana mogiła - podpisana przez Ryczyna "Żołnierze niemieccy".

Punktualnie o 9.30 nadjechało volvo s40 z trzema pustymi rowerowymi bagażnikami. Z samochodu wyskoczyła młoda para. „Ryczyn”  z Żoną. Spirytus movens odwołanego jednak rajdu. Wszyscy przestraszyli się deszczu, który przestał padać. Zapakowaliśmy rower na bagażnik i ruszyliśmy na samochodową wyprawę. Przystanek pierwszy to droga polna biegnąca prostopadle do asfaltu Głuszyna – Drożki. Dawna granica polsko-niemiecka ze starymi słupami granicznymi. Dziś również granica Opolszczyzny i Wielkopolski. Łatwo ją znaleźć, bo biegnie po skraju lasu. Ryczyn prowadzi mnie do tak poszukiwanej przeze mnie mogiły. Według relacji Kazimierza Kulińskiego to właśnie tu są pochowani młodzi z Hitlerjugend i powstańcy warszawscy więzieni w Głuszynie, którzy jesienią 1944 roku kopali rowy przeciwpancerne Linii Barthold. Zostali zastrzeleni podczas próby ucieczki.

Mogiła dezerterów z Hitlerjugend i powstańców warszawskich czy żołnierzy Wehrmachtu?

Pochowano ich tu ok. 30. Zastanawiam się, czy ucieczka była wspólna i czy wszystkich zabito razem. Czy był to jednorazowy akt dezercji i nieposłuszeństwa, czy może tych ucieczek było więcej, a połączyła ich dopiero wspólna mogiła. Grobem  opiekuje się mieszkaniec Rychtala. On z kolei twierdzi, że tutaj są pochowani tylko żołnierze Wehrmachtu zabici w styczniu 1945 r. przez Rosjan. Która wersja jest prawdziwa?  Wydaje mi się to nieco dziwne, że w ramach porządkowania mogił niemieckich nie ekshumowano tych żołnierzy Wehrmachtu pochowanych między Głuszyna a Drożkami (jednak w granicach administracyjnych Opolskiego) na podwrocławski cmentarz żołnierzy niemieckich w Nadolicach, gdzie zebrano w ramach porządkowania mogił niemieckich 13 tys. żołnierzy z Dolnego Śląska i Opolszczyzny? Nim dotarliśmy do mogiły, spotkaliśmy oczyszczony z chaszczy i krzaków słup graniczny z 1920 roku. Nad wytyczeniem  turystycznego szlaku i dbałością o elementy starej granicy polsko-niemieckiej ludzie z kępińskiego skupieni później wokół portalu „Socjum:  Kępno i okolice” pracują od wielu lat. Mają zinwentaryzowane prawie wszystkie ocalałe słupki. Często wydobywają je spod ziemi. Fotografują te, które z braku szacunku do tradycji zostały niegdyś wyrwane z granicy i przewiezione na prywatne posesje.  Szalejące gzy nie dają nam spokoju. Szybko po dotarciu do mogiły robimy fotografie.  Duży brzozowy krzyż znajduje się naprzeciwko folwarku Lubica.  Miejsce pochówku obłożone jest kamieniami i mchem. Uciekamy  do samochodu, by dotrzeć do bardzo ciekawego miejsca granicznego szlaku w Głuszynie, zwanego Smykiem. 

To pierwsze domostwo z szpetnym betonowym „barokowym” płotem liczone od strony starej stacji kolejowej. Chyba dwa lata temu na podstawie relacji i starych fotografii kępnianie wydobyli spod ziemi stary kamień graniczny z oryginalną farbą numerującą granitowy słupek. To jedyny taki egzemplarz  na granicznym szlaku.

Oryginalny wydobyty z ziemi słup graniczny z czarną farbą i numerami. Z jednej strony wykuta w granicie  litera "P" - z drugiej "D"
 

Przemykamy przez Głuszynę. Trochę dyskutujemy o „Zakręcie Michała”. Potem mijamy krzyżówkę z krzyżem przy drodze na Rychtal. To następna zadbana zbiorowa mogiła ze stycznia 1945 roku. Ona jest również tajemnicza. Według relacji Kazimierza Kulińskiego spoczywa tu 22 zabitych przez Niemców głuszynian i jeńców-powstańców warszawskich. Złożono ich w stodole Józefa Pietrzyka 21 stycznia, już po wkroczeniu wojsk radzieckich, i przez miesiąc nie grzebano. Czekano na identyfikacje i komisję Polskiego Czerwonego Krzyża z Kępna. Dlaczego? Sadzę jednak, że były to ofiary krwawej łaźni z 19 stycznia, której dokonali Rosjanie na dworcu kolejowym. Zagon pancerny ostrzeliwał ludność cywilna z broni maszynowej, taranował czołgami stojące na bocznicy wagony z  ostatnią falą ewakuacyjną z Głuszyny.
Skręcamy do Baldwinowic z charakterystyczną wieżą ciśnień. Jedziemy asfaltem wzdłuż starego torowiska linii kolejowej Bukowa Śląska – Syców. W Baldwinowicach ponownie skręcamy w lewo, by dotrzeć do krytego gontem kościółka. Jest sobota, to jedyna szansa na zwiedzanie świątyni, która do południa jest sprzątana przez dyżurujących mieszkańców wioski. Ryczyn wspomina, że drewniano-murowany kościół w Baldwinowicach to votum ofiarne   za ocalenie życia po pogromie grunwaldzkim. Ta  wzmiankowana w 1414 roku świątynia p.w.  Świętej Trójcy obchodzi może w tym roku 600 lat istnienia. Podczas odwiedzin wielkie wrażenie robi na mnie ołtarz boczny – tryptyk z rzeźbą w polu środkowym Św. Anny Samotrzeć oraz pięknie malowanymi postaciami na skrzydłach – św. Barbarą i św. Katarzyną.  Po zamknięciu tryptyku ukazujesię scena Nawiedzenia z Najświętszą Panną Marią i św. Elżbietą. Piękny późnogotycki ołtarz.

Piękny późnogotycki tryptyk z Baldwinowic z rzeźbioną Św. Anna Samotrzeć i uchylnymi malowanymi skrzydłami. Samotrzeć to staropolski liczebnik zbiorowy wskazujący na trzy osoby, inaczej jedna osoba z dwoma. Ta wielka postać to Św. Anna - matka Maryi, która stoi obok. Święta babcia trzyma Jezusa na rękach.

Sprzątający w kościele baldwinowiczanie pozwalają wejść nam na dzwonnicę. Z czterech dzwonów po wojnie pozostał tylko jeden najmniejszy. Na wieży ciekawa rzecz – trumna, pewnie atrapa strasząca niegdyś parafian wystawieniem przy ołtarzu w Dzień Zaduszny.

Z Baldwinowic jedziemy do Bukowy Śląskiej. Oglądamy najpierw stary punkt skupu żywca. By wzmocnić przepusty wodne i dwa wjazdy na plac wmurowano tu niegdyś aż osiem oryginalnych słupków granicznych. Powinny one wrócić z powrotem na granicę. Ponoć da się ustalić wg zachowanych map i szkiców miejsce usytuowania każdego granitowego  słupka.
Potem jedziemy  na dworzec kolejowy. Nowość,  otoczenie - szczególnie od strony magazynu towarowego wysprzątane. Torowisko przy bocznicy towarowej w bardzo dobrym stanie. Będzie skąd zacząć drezynowanie.   Z Bukowy oczywiście do Woskowic Małych – do parku i pałacu von Loeschów pięknie remontowanego przez „Zolę”.  Loeschowie to teściowie feldmarszałka Mansteina. Wielu Niemców i Ślązaków  zawdzięcza adiutantowi Ericha von Mansteina życie, bo w odpowiednim czasie poinformował on okoliczną ludność o nadciągających w styczniu 1945 roku Rosjanach i zarządził – wbrew NSDAP - w odpowiednim czasie ewakuację.

Pałac i park Loeschów w Woskowicach Małych na starej widokówce.

Współczesny staw parkowy, park i pałac zaczynają wyglądać lepiej niż na starych pocztówkach. Zarządzany przez "Zolę" pałac Loeschów pięknieje z każdym dniem. Kiedy zwiedzaliśmy park, przekładano dachówkę na pałacowym dachu od strony stawu.

Za ogrodzeniem przypałacowego folwarku napotykamy trzydzieści parę dębów i głaz narzutowy w centrum drzew . Słyszałem niegdyś o tej woskowickiej legendzie. Dęby upamiętniają zabitych podczas buntu chłopów. Drzew  było niegdyś czterdzieści parę – tyle,  ile chłopskich ofiar. Dzisiaj brakuje ok. dziesięciu drzew i pamiątkowej tablicy. Szkoda, bo można by kultywować tę legendę i uzupełnić brakujące drzewa nowymi nasadzeniami. Może ktoś zna lepiej tę historię? Poda dokładną liczbę drzew-ofiar i datę buntu. Woskowiczanie, odezwijcie się.

Woskowickie legendarne dęby

Z Woskowic pojechaliśmy do Szymonkowa. Po drodze widzieliśmy budynki zrujnowanego starego browaru i gorzelni, gdzie Haselbach rozpoczynał podbój rynków śląskich i wielkopolskich. Szło mu tak dobrze, że właściciel żądał coraz wyższego czynszu dzierżawnego. Wtedy Haselbach kupił browar zamkowy w Namysłowie, a z czasem cały zamek. Za Szymonkowem dotarliśmy do słynnych asfaltów leśnych pod Komorznem. Wspaniałej sieci dróg, które miały służyć wojskom Układu Warszawskiego jako rejon ześrodkowania. Sporo tu ciekawych górek. Teren idealny na rekreacyjną jazdę rowerem. Wystarczy załadować rower na samochodowy bagażnik i zjawić się  w weekend. Tutaj rozstaliśmy z Ryczynem i jego Żoną. Ja wracałem w deszczu i pod wiatr z dobre dwie godziny do Namysłowa. Oni śmignęli do Kępna  w dwadzieścia minut. Ale co to byłby za rajd bez wysiłku i przygód? Jechałem przez Polkowskie, Strzelce, Drogą Jabłonkową do Rychnowa i Kamiennej. Co to będzie za  supertrasa powrotna, kiedy oddadzą do użytku most między Kamienną a Starym Miastem?