Lokalne firmy i instytucje: Pizzeria Relax
Praca także dla mieszkańców powiatu namysłowskiego.

Rekonstrukcja w Smarchowicach Śląskich – cz. 2 „Podgaje”

Pierwsza część rekonstrukcji historycznej, która będzie odgrywana w 19 marca w sobotę w Smarchowicach Śląskich, dotyczyć będzie "Linii Barthold"

Druga część popołudniowa (13.45) ilustrować będzie inny epizod ze stycznia 1945 roku. Walkę o Wał Pomorski  (w terminologii niemieckiej Pomerenstellung). Związana jest ona z miejscowością Podgaje, leżącą na pograniczu Wielkopolski i Zachodniopomorskiego. Tu rozegrał się niejasny do dzisiaj epizod  spalenia w stodole 32 wziętych do niewoli "Kościuszkowców". Ponieważ "Madzik" wprowadza namysłowian w szczegóły militarne  związane z bitwą pod Smarchowicami Ślaskimi, ja omówię "Podgaje".

Przed bitwą

Willisami jeździli nie tylko żołnierze gen. Andersa, ale i żołnierze 1 Armii Wojska Polskiego gen. Popławskiego, którzy w styczniu walczyli o polskie Pomorze Zachodnie. Na pierwszym jeepie 1 Brygady Pancernej składającej się z 50 czołgów T-34 wymalowany napis "Za wolną Polskę".

W chwili przystąpienia do walk o Wał Pomorski 1 Armia Wojska Polskiego liczyła ponad 93 000 żołnierzy. Była podzielona na 5 dywizji piechoty: 1 Dywizję Piechoty im. Tadeusz Kościuszki (dowodzoną przez gen. Wojciecha Bewziuka);  2 Dywizję Piechoty im. Jana Henryka Dąbrowskiego (pod dowództwem pułkownika Jana Rotkiewicza); 3 Dywizję Piechoty im Romualda Traugutta (d-ca gen. Stanisław Zajkowski); 4 Dywizję Piechoty im. Jana Kilińskiego (dowodzoną przez gen. Bolesława Kieniewicza);  6 Dywizja Piechoty (d-ca  gen. Gienadij Szejpak).  W skład 1 Armii Wojska Polskiego dowodzonej przez generała Stanisława Popławskiego wchodziła m. in.  1 Brygada Pancerna  - 50 czołgów T-34; 4 pułk czołgów ciężkich – 14 czołgów ciężkich typu IS – 2; co ciekawe,   1 Brygada Kawalerii – 3047 żołnierzy oraz  74 działa samobieżne – przede wszystkim SU – 76 i 85. 1 Armia  posiadała ponadto 363 działa przeciwpancerne różnego kalibru, 104 działa przeciwlotnicze oraz ok. 250 haubico-armat. Była więc bardzo poważnie nasycona bronią artyleryjską i pancerną.

W sklad 1 Armii Wojska Polskiego wchodzili i ułani. Na fotografii 1 Brygada Kawalerii licząca w walkach o Wał Pomorski i Podgaje 3047 żołnierzy.

Ostatnia dekada stycznia 1945 roku charakteryzowała się niską temperaturą  (mrozy do – 20 stopni Celsjusza), zawiejami i śnieżycami. W takich warunkach awangarda w postaci 1 i 4 Dywizji Piechoty wspierana przez 1 Brygadę Pancerną  wyruszyła 29 stycznia do walki o przedpole  Wału Pomorskiego. 30 stycznia żołnierze polscy przekroczyli dawną granicę polsko-niemiecką z 1939 roku i już 31 stycznia 1945 roku zdobyli pierwsze miasto – Złotowo. Było ono bronione przez dwa pułki  - 34 i 35 pułk łotewskich grenadierów SS, wchodzących w skład 15 Dywizji Grenadierów SS. Zdobycie pierwszego pomorskiego miasta kosztowało życie 94 polskich żołnierzy.

Potężne działo samobieżne SU - 85 podczas przeprawy. 1 Armia WP miała na wyposażeniu 74 dział samobieżnych - w większości SU - 76 M.

Tragiczy epizod - Podgaje

Kolejnym etapem walk o bezpośrednie przedpole Wału Pomorskiego (tzw. Pommerenstellung) był odcinek położony między miejscowościami Podgaje i Jastrowie.  Rejon ten był miejscem koncentracji XVI Korpusu SS.  Żołnierze 1 Dywizji Piechoty wspierani przez ułanów 1 Brygady Kawalerii nacierali na Podgaje. Opór był znaczący, bo w najbliższej okolicy miejscowości znaleźli się Łotysze z wycofującej się 15 Dywizji Grenadierów Waffen SS oraz holenderscy ochotnicy z SS-Freiwilligen- Panzergrenadier General Seyffard oraz Grupa Bojowa Scheibe.

Pancerniacy 1 Armii WP to nie tylko T - 34, ale i ciękie czołgi IS - 2M. Na fotografii nr 434 z 3 kompanii 4 Samodzielnego Pułku Czołgów Ciężkich. Pojazd podczas kwietniowej przeprawy Kanału Hohenzollernów.

Działania 1 Dywizji Piechoty w walkach o Podgaje związane są z niewyjaśnioną jednoznacznie historią  80-osobowego oddziału 4 kompanii 2 batalionu 3 pułku piechoty dowodzonego przez ppor.  Alfreda Sofkę. Po minięciu wsi Grudna żołnierze 4 kompanii znaleźli się w zasadzce. W walce zginęło 43 z nich, a pozostali dostali się do niewoli. Pojmali ich Łotysze, Holendrzy i Niemcy wchodzący w skład Kampfgruppe Elster. W nocy jeńcom udało im się unieszkodliwić strażnika i uciec. Po pościgu trzech Polaków zginęło, dwóch dotarło szczęśliwie do pozycji polskich, ale 32 ponownie trafiło do niewoli. Zamknięto ich w stodole, a ręce skrępowano kolczastym drutem. W wyniku zaciętych walk Podgaje zostały zdobyte 3 lutego i tego samego dnia odnaleziono w spalonej stodole zwęglone ciała 32 polskich żołnierzy. W rekonstrukcji bitwy przyjęto być może uproszczoną  interpretację. To właściwie zdarzająca się podczas walk wersja. Okrutna zbrodnia wojenna dokonana przez zagranicznych ochotników Waffen-SS za zabicie łotewskiego strażnika . Polaków powiązanych drutem kolczastym spalono żywcem.
Jeszcze dziś śmierć Kościuszkowców w Podgajach budzi emocje i spory historyków. Inna wersja zdarzeń mówi, że stodoła zapaliła się w czasie ostrzału artyleryjskiego nacierających na Podgaje Polaków. W czasie walk o miejscowość, prócz 32 żołnierzy 4 kompanii zginęło, 198 polskich żołnierzy.

W tekście wykorzystałem wyczerpujący artykuł Łukasza Gładysiaka "Przełamanie Wału Pomorskiego" , Militaria, nr 1(17)/2011 oraz reprodukcje fotografii ze slajdów "Ludowe Wojsko Polskie" cz. 2 i 3 Wojskowej Agencji Fotograficznej z 1956 roku.

P>S> Na razie "fotografie" ze znalezionych ostatnio slajdów reprodukowałem, wyświetlając  je starym rzutnikiem na kuchenną zmywarkę i fotografując lustrzanką na statywie:) Jakość taka sobie, ale niektóre fotografie są bardzo rzadkie. Po otrzymaniu skanera do slajdów - pokażę wyjatkowo ciekawą defiladę z 1953 roku w Pekinie. Bardzo interesujaca parada z Mao Tse Tungiem w roli głównej.

 

Dodanych komentarzy: 2

Plan dnia:

Godz. 8,30 śniadanie dla rekonstruktorów.
Godz. 9,00 Dioramy, obozy grup rekonstrukcyjnych.
Godz. 11,30 Próba przed rekonstrukcją.
Godz. 12,00 Rekonstrukcja bitwy "Przełamanie Linii Barhold".
Godz. 13,30-45  cz. 2 rekonstrukcja bitwy - Podgaje.